Σας παρακαλώ μην αναδημοσιεύετε τις πληροφορίες σε άλλους διαδικτυακούς χώρους! Ευχαριστώ!

Αρχική σελίδα

Αναγνώστες

Κυριακή, 5 Σεπτεμβρίου 2010

Τα δημοσιογραφικά είδη



Τα δημοσιογραφικά είδη

Άρθρο:


          Το άρθρο είναι δημοσίευμα σε εφημερίδα ή περιοδικό που πραγματεύεται ένα ειδικό, επίκαιρο θέμα γενικού ενδιαφέροντος (πολιτικό, κοινωνικό, επιστημονικό, εκπαιδευτικό, οικονομικό κ.ά.) που απασχολεί την κοινή γνώμη και απευθύνεται σε ευρύ κοινό.


Τα άρθρα χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

·         Τα άρθρα γενικού ενδιαφέροντος, που δημοσιεύονται σε εφημερίδες ή περιοδικά ποικίλης ύλης και αφορμώνται από την επικαιρότητα. Διακρίνονται σε:

·         Κύρια άρθρα, που δημοσιεύονται (ενυπόγραφα ή ανυπόγραφα) στην πρώτη σελίδα, απηχούν τη γραμμή του εντύπου, εκφράζουν δηλαδή την άποψη της εφημερίδας για το γεγονός που αξιολογείται ως το σημαντικότερο της ημέρας, και συντάσσονται από τον εκδότη, διευθυντή, αρχισυντάκτη ή από τους πρώτους στην ιεραρχία δημοσιογράφους ή από ειδικό συνεργάτη (αρθρογράφο) της εφημερίδας.

·         Άρθρα ποικίλου περιεχομένου (οικονομικού, πολιτικού, κοινωνικού), που αφορούν τις κυριότερες ειδήσεις και συντάσσονται από τους δημοσιογράφους της εφημερίδας.

·         Άρθρα που συντάσσονται από τακτικούς ή περιστασιακούς συνεργάτες της εφημερίδας (π.χ. από επιστήμονες, συγγραφείς, πολιτικούς, καλλιτέχνες) σχετικά με ποικίλα θέματα της επικαιρότητας και τα οποία δημοσιεύονται (αν πρόκειται για τακτικούς συνεργάτες) κάτω από διάφορους τίτλους σε σταθερή στήλη ή ενταγμένα σε θεματικές ενότητες.

·         Τα επιστημονικά άρθρα, που παρακολουθούν τις εξελίξεις της επιστήμης σε διάφορους τομείς. Αυτά απευθύνονται σε εξειδικευμένο κοινό, με κατάρτιση σε συγκεκριμένο γνωστικό τομέα και δημοσιεύονται σε ειδικά έγκριτα επιστημονικά περιοδικά. Αποβλέπουν στην παρουσίαση των νέων επιστημονικών ανακαλύψεων, στην ενημέρωση για τις κατευθύνσεις της επιστημονικής έρευνας, στην προώθηση του επιστημονικού διαλόγου, κ.τ.λ. Το χαρακτηριστικό των άρθρων αυτού του τύπου είναι ότι ως δημοσιεύσεις δεν έχουν μεγάλη έκταση (συγκριτικά με μια πραγματεία για παράδειγμα) και δεν περιλαμβάνουν παραπομπές ή βιβλιογραφία.


Ομοιότητες άρθρου και δοκιμίου:

  • Κοινωνικός χαρακτήρας
  • Θέματα ευρύτερου ενδιαφέροντος
  • Δέκτης το ευρύ κοινό
  • Έκφραση γνώμης πομπού και προβληματισμός πομπού και αναγνώστη
  • Αναφορική λειτουργία της γλώσσας (κοινό στοιχείο με το αποδεικτικό δοκίμιο)







Διαφορές άρθρου και δοκιμίου:

          Η πολυμορφία των γνωρισμάτων που χαρακτηρίζουν τόσο το άρθρο όσο και το δοκίμιο καθιστά συχνά δύσκολη την κειμενική αναγνώρισή τους. Σε ορισμένες, μάλιστα, περιπτώσεις μπορεί κάποιο άρθρο -λόγω του πλούσιου και τεκμηριωμένου περιεχομένου του- να εκληφθεί ως δοκίμιο και να συμπεριληφθεί σε συλλογές δοκιμίων. Ωστόσο, διακρίνονται οι ακόλουθες διαφορές τους:

·         Το άρθρο έχει πληροφοριακό χαρακτήρα, ενώ το δοκίμιο αποτελεί έκφραση προσωπικού φρονήματος γύρω από ένα θέμα.
·         Το άρθρο έχει επικαιρικό χαρακτήρα, δηλαδή αφορμάται από ένα επίκαιρο γεγονός το οποίο σχολιάζει και ερμηνεύει (αποτελεί είδος ερμηνευτικής δημοσιογραφίας). Αντίθετα, το δοκίμιο δεν έχει επικαιρικό χαρακτήρα· ακόμη και όταν έχει ως αφόρμηση ένα σύγχρονο γεγονός, ανάγεται στο μόνιμο και στο γενικό.
·         Το άρθρο έχει πιο ξεκάθαρο χαρακτήρα, εφόσον διαφοροποιείται από τη λογοτεχνία και ανήκει στα είδη της ερμηνευτικής δημοσιογραφίας, είτε στον επιστημονικό λόγο. Αντίθετα, το δοκίμιο έχει μεικτό χαρακτήρα, διότι κινείται ανάμεσα στην επιστήμη ή στη φιλοσοφία και στη λογοτεχνία· συνδυάζει, με άλλα λόγια, τον προσωπικό τόνο μιας λογοτεχνίζουσας γραφής με το σοβαρό ύφος ενός ενημερωτικού κειμένου με επιστημονικό ή φιλοσοφικό περιεχόμενο.
·         Στα άρθρα χρησιμοποιείται η αναφορική λειτουργία της γλώσσας, κάτι που δε συμβαίνει σε όλα τα δοκίμια.
·         Στο άρθρο απουσιάζει συνήθως ο προσωπικός και οικείος τόνος που χαρακτηρίζει το δοκίμιο· αντιθέτως, γράφεται σε ουδέτερο ύφος με τη χρήση συνήθως του γ ενικού προσώπου, που το καθιστά περισσότερο αντικειμενικό και απρόσωπο.
·         Το άρθρο είναι κατά κανόνα συντομότερο από ένα δοκίμιο.
·         Το άρθρο έχει τίτλο (ουδέτερο, αποδοκιμαστικό ή επιδοκιμαστικό).
·         Το άρθρο ακολουθεί τη δομή της «ανεστραμμένης πυραμίδας», (τίτλος, περίληψη, ανάλυση).

Επιφυλλίδα:


Ορισμός από το ΛΕΞΙΚΟ ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ: «τύπος γραπτού κειμένου που δημοσιεύεται σε εφημερίδα με περιεχόμενο κατά κύριο λόγο μη ειδησεογραφικό, που αναφέρεται σε θέματα επιστημονικά, εγκυκλοπαιδικά, καλλιτεχνικά, φιλολογικά ή και πολιτικά και γράφεται από πρόσωπο ειδικό στο θέμα». π.χ. φιλολογική επιφυλλίδα.



Πληροφοριακό υλικό σχολικού βιβλίου ΕΚΦΡΑΣΗ/ έκθεση Γ΄ Λυκείου σελ. 201): Η επιφυλλίδα είναι ένας τύπος κειμένου που αναφέρεται σε διάφορα θέματα φιλολογικά, επιστημονικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά, πολιτικά (θεματική ποικιλία υπάρχει και στο άρθρο αλλά αυτό συνήθως πραγματεύεται ένα ειδικό επίκαιρο θέμα γενικού ενδιαφέροντος).



Χαρακτηριστικά της επιφυλλίδας:

·         Τύπος κειμένου που αναφέρεται σε διάφορα θέματα: φιλολογικά, εγκυκλοπαιδικά, επιστημονικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά, πολιτικά, κ.τ.λ. και συντάσσεται από έναν ειδικό για το εξεταζόμενο θέμα.
·         Η θέση της στην εφημερίδα: δημοσιεύεται σε ορισμένη θέση και χωρίζεται συνήθως από την υπόλοιπη ύλη με μία ολοσέλιδη ή μικρή γραμμή. Η θέση της στο παρελθόν ήταν κατά κανόνα στο κάτω άκρο της σελίδας, ενώ σήμερα ποικίλει.
·         Θέμα: Ο επιφυλλιδογράφος μπορεί να ξεκινήσει από ένα επίκαιρο θέμα, αλλά πολλές φορές προχωρεί σε παρατηρήσεις και σκέψεις διαχρονικού χαρακτήρα και γενικότερου ενδιαφέροντος. Σε αυτό το σημείο μοιάζει με το δοκίμιο.
·         Η επιφυλλίδα μοιάζει και με το άρθρο, καθώς η διάκρισή τους πολλές φορές δεν είναι εύκολη (όταν ο συντάκτης της εμμένει στο σχολιασμό της επικαιρότητας, τότε το κείμενό του προσομοιάζει σε άρθρο, ενώ όταν απομακρύνεται απ’ την επικαιρότητα, τότε προσομοιάζει σε δοκίμιο) και γι’ αυτό χαρακτηρίζεται ως είδος σύντομου άρθρου. Ωστόσο, δε σχετίζεται υποχρεωτικά με την ειδησεογραφία.
·         Στο παρελθόν επιφυλλίδα ονομάζονταν και ένα «λαϊκό ανάγνωσμα με ιδιαίτερη πλοκή, πλούσιο σε δράση, που εκτυλισσόταν μέσα από πολλά επεισόδια, τα οποία κρατούσαν το ενδιαφέρον του κοινού και δημοσιεύονταν τμηματικά».


Σχέση άρθρου και επιφυλλίδας:

Η διάκριση ανάμεσα στο άρθρο και την επιφυλλίδα δεν είναι πάντα εύκολη. Μπορεί όμως να παρατηρήσει κανείς τα εξής:

·         Η επιφυλλίδα αντιμετωπίζει το θέμα της πιο αντικειμενικά, ενώ το άρθρο συνήθως εκφράζει προσωπικές απόψεις του συντάκτη του σχετικά με επίκαιρα θέματα. Το κύριο, μάλιστα, άρθρο, ασχολείται με το πιο σημαντικό θέμα της ημέρας κατά την κρίση του συντάκτη του.
·         Η επιφυλλίδα μπορεί να αναφέρεται και σε ένα επίκαιρο θέμα, αλλά προχωρεί πέρα από αυτό και εκφράζει σκέψεις και κρίσεις διαχρονικού και γενικότερου ενδιαφέροντος.
·         Η επιφυλλίδα έχει τη μορφή της φιλολογικής κριτικής και είναι εγκυκλοπαιδικού, συνήθως, χαρακτήρα.

Χρονογράφημα:


Ορισμός από το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του ιδρύματος Μανώλη Τριανταφυλλίδη:
Είδος πεζογραφήματος που δημοσιεύεται στον ημερήσιο ή περιοδικό τύπο, που αντλεί τα θέματά του από την επικαιρότητα της κοινωνικής και πολιτικής ζωής και που είναι γραμμένο σε τόνο χιουμοριστικό, συμβουλευτικό, δηκτικό ή επικριτικό.



Το χρονογράφημα είναι είδος έντεχνου πεζού λόγου με λογοτεχνική συχνά χροιά, δηλ. δημοσιεύεται σε εφημερίδες και περιοδικά, κυρίως σε εφημερίδες, αν και στην Ελλάδα ξεκίνησε από τα περιοδικά. Πρόθεσή του είναι να σχολιάσει την επικαιρότητα της κοινωνικής/πολιτικής ζωής. Κινείται δηλ. σε κάθε κατεύθυνση και αγκαλιάζει κάθε μορφή ζωής που παρουσιάζει ευρύτερο ενδιαφέρον. Κατά πάγια συνήθεια είναι σύντομο κείμενο ευχάριστο και καλύπτει συγκεκριμένη στήλη στην εφημερίδα/περιοδικό. Γράφεται σε τόνο εύθυμο, χαριτωμένο, χιουμοριστικό, κάποτε επικριτικό, δηκτικό, συχνά ειρωνικό, παραινετικό, έμμεσα ή άμεσα διδακτικό & παιδαγωγικό. Αυτά σημαίνουν ότι συστεγάζει αρμονικά τη χάρη και τη σκωπτικότητα, την ευφυολογία και τον κριτικό στοχασμό, την αφηγηματκή ροή και τη διδακτική πρακτική, την ειρωνική διάθεση και τη σοβαρή πρόθεση. Με την ποικιλία των θεμάτων του & των τρόπων με τους οποίους γράφεται εξασφαλίζει όλες τις προϋποθέσεις μιας φιλικής, ευχάριστης και τακτικής επικοινωνίας χρονογράφου-κοινού.

Τα θέματα ο χρονογράφος τα αντλεί από την επικαιρότητα, την οποία και σχολιάζει. Σκοπός του χρονογράφου είναι να ωφελήσει την κοινωνική ομάδα, στην οποία απευθύνεται: να υποδείξει, να συμβουλέψει, να διδάξει/διαπαιδαγωγήσει, να συμβάλει στη διάπλαση της κοινωνίας –και όλα αυτά και άλλα (το χρονογράφημα υπερβαίνει κάθε φραγμό) επιδιώκει να τα πραγματοποιήσει με τρόπο ευχάριστο & καυστικό. Ο Ευάγγελος Παπανούτσος παρατηρεί ότι ο χρονογράφος όπως και κάθε δάσκαλος, βαθύτερο κίνητρο έχει το «φιλάνθρωπον» του Αριστοτέλη.

Το ύφος του παρουσιάζεται με τόσες παραλλαγές όσα και τα χρονογραφήματα. Συνήθως είναι κοφτό, λιτό, ζωντανό. Το ύφος αυτό προτιμά τον μικροπερίοδο λόγο, που σημαίνει: μικρές προτάσεις & περιόδους, παρατακτική σύνδεση ή ασύνδετο σχήμα. Το ύφος είναι πολύ κοντά στον προφορικό λόγο: παραλείπεται το ρήμα ή το όνομα. Οι δομές του προφορικού λόγου αξιοποιούνται με τον καλύτερο τρόπο, η δραματοποίηση έχει κυρίαρχο ρόλο. Πάντως η γλαφυρότητα και η λιτότητα αποτελούν σταθερά γνωρίσματα του χρονογραφήματος.

Το χρονογράφημα είναι είδος έντεχνου πεζού λόγου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι και λογοτεχνικό είδος. Κάποτε εισχωρεί στο χώρο της λογοτεχνίας, κάποτε όχι, παραμένοντας στην περιοχή της δημοσιογραφίας. Η σύνθεσή του έχει τα γνωρίσματα του ατημέλητου λόγου που κατασκευάζεται γρήγορα, για να υπηρετήσει εφήμερες ανάγκες του πιο γρήγορου/πρόχειρου, ρευστού εντύπου, δηλ. της εφημερίδας.

Δεν είναι λίγοι οι χρονογράφοι που χτίζουν τα χρονογραφήματά τους με λογοτεχνική χάρη. Ο Νιρβάνας γράφει «είτε είδος λογοτεχνικό είτε παραλογοτεχνικό, το χρονογράφημα έχει το δικαίωμα να παρίσταται στο νάρθηκα τουλάχιστον του ναού της τέχνης».



         
Χαρακτηριστικά του χρονογραφήματος:

·         Είναι πάντα σύντομο, ευσύνοπτο και περιεκτικό (500 λέξεις το πολύ).
·         Κινείται ανάμεσα στη δημοσιογραφία και στη λογοτεχνία και επιδιώκει λιγότερο να πληροφορήσει και περισσότερο να σχολιάσει και να τέρψει.
·         Αντλεί κατά κανόνα τα θέματά του από την τρέχουσα κοινωνική και πολιτική καθημερινότητα· σχολιάζει θέματα της επικαιρότητας και γι’ αυτό έχει εφήμερο χαρακτήρα, χωρίς διαρκές αναγνωστικό ενδιαφέρον (αν και υπάρχουν χρονογραφήματα που έχουν ξεπεράσει την εποχή τους και διαβάζονται και σήμερα με ενδιαφέρον). Περιέχει σκηνές και εικόνες από τη σύγχρονη κοινωνική ζωή και στοιχειώδεις φιλοσοφικές κρίσεις και παρατηρήσεις σ’ αυτές. Το σύγχρονο χρονογράφημα, εκτός από τα κοινωνικά θέματα, πολλές φορές ασχολείται και με θέματα πολιτικά, επιστημονικά, πολιτιστικά, θρησκευτικά κ.τ.λ.
·         Ο λόγος είναι εύληπτος και εύπεπτος, χωρίς να χάνει τη δροσιά τη χάρη και την ομορφιά του· είναι κομψός, άμεσος και προσφέρεται για άμεση ανάγνωση και απόλαυση.
·         Το ύφος του είναι εύθυμο και χαριτωμένο, και πολλές φορές ειρωνικό και δηκτικό. Ο χρονογράφος πραγματεύεται το θέμα του με τρόπο ανάλαφρο, χαριτωμένο και παιχνιδιάρικο.




Related Posts :



9 σχόλια:

  1. Ευχαριστώ πολύ για τα καλά σας λόγια :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. συγχαρητήρια, εξαιρετική δουλειά με έχετε βοηθήσει πάρα πολύ!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Να είστε καλά, σας ευχαριστώ πολύ :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. σας ευχαριστω πολυ !! τα εγραψα ολα στο τετραδιο που και θα κατσω να τ μαθω τωρα !!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. super einai.... bravo sas!!!!!!!!!! sunexiste etsi, ki emena me exetai voh8hsei paara polu!!!!!!!!! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. ειναι πολυ φλυαρο!
    πολλες περοττολογιες!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Πολύ καλή δουλειά!!!!!!Καλή συνέχεια στην προσπάθειά σας!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή