Εκφραστικά μέσα - σχήματα λόγου

ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΑ ΜΕΣΑ-ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ

Παρομοίωση: συγκρίνεται ένα πρόσωπο, ένα πράγμα, ή μια ιδέα με κάτι άλλο πολύ γνωστό για συγκεκριμένη ιδιότητά του, την οποία εμφανίζει και το πρόσωπο, πράγμα ή ιδέα και που εκφέρεται συνήθως με το μόριο «σαν» αλλά και με τις λέξεις καθώς, όπως π.χ. πετάει σαν πουλί

Μεταφορά: η ιδιότητα ενός προσώπου (ζώου, πράγματος, αφηρημένης έννοιας) μεταφέρεται σε άλλο πρόσωπο το οποίο την έχει σε μεγαλύτερο βαθμό και πιο εντυπωσιακή π.χ. έχει κορμί λαμπάδα

Αλληγορία: είναι μια μεταφορική φράση η οποία κρύβει νοήματα διαφορετικά από εκείνα που δηλώνουν οι λέξεις της (άλλα λέγονται και άλλα εννοούνται).Η αλληγορία μοιάζει με τη μεταφορά, όμως δεν περιορίζεται σε μία λέξη, αλλά εκτείνεται σε μία φράση ή σε μεγάλο τμήμα ενός κειμένου. Είναι πολύ συχνή στους μύθους, στις παροιμίες, στα αινίγματα.

Προσωποποίηση: αποδίδονται ανθρώπινες ιδιότητες σε άψυχα αντικείμενα ή αφηρημένες έννοιες π.χ. ο Όλυμπος και ο Κίσαβος, τα δυο βουνά μαλώνουν.

Αντίθεση: προβάλλονται η μια κοντά στην άλλη δύο έννοιες (ιδιότητες, καταστάσεις, ενέργειες, εικόνες…) που έχουν ολότελα διαφορετικά γνωρίσματα. Μπορεί να ενισχύεται με έναν αντιθετικό σύνδεσμο (μα, όμως, αλλά…) που μπαίνει ανάμεσα στα δύο μέλη.

Αποσιώπηση: διακόπτεται ο λόγος και παραλείπονται όσα θα ακολουθούσαν, ενώ στη θέση τους σημειώνονται τρεις τελείες (αποσιωπητικά).

Άρση και θέση: πρώτα λέγεται τι δεν είναι κάτι (ή τι δε συμβαίνει) και αμέσως μετά τι είναι (ή τι συμβαίνει).

Ευφημισμός: χρησιμοποιούνται λέξεις ή φράσεις με καλή σημασία για την ονομασία κακού ή δυσάρεστου πράγματος.

Κλιμάκωση: παρουσιάζεται μια σειρά από καταστάσεις ή ενέργειες, από τις οποίες η καθεμιά είναι πιο έντονη από την προηγούμενή της).

Λιτότητα: αντί για κάποια λέξη χρησιμοποιείται η αντίθετή της με άρνηση π.χ. πέρασε όχι λίγη ώρα ανήσυχα (αντί: πολλή ώρα)

Ειρωνεία: θέλοντας κάποιος να δώσει αστείο ή χλευαστικό τόνο στα λόγια του, χρησιμοποιεί με προσποίηση λέξεις ή φράσεις που το σημασιολογικό τους περιεχόμενο είναι αντίθετο από αυτό που έχει στο νου του π.χ. Ωραία τα κατάφερες! (= άσχημα τα έκανες).

Οξύμωρο: συνδέονται δύο έννοιες που φαινομενικά αποκλείουν η μια την άλλη (είναι αντιφατικές μεταξύ τους), ωστόσο στο βάθος εκφράζουν ένα λογικό νόημα π.χ. Σπεύδε βραδέως.

Υπερβολή: παρουσιάζεται μια ενέργεια, μια ιδιότητα, μια κατάσταση, μεγαλοποιημένη σε βαθμό που βρίσκεται έξω από την πραγματικότητα.

Εικόνα: υπάρχουν εικόνες ακουστικές, οπτικές, κινητικές, που δίνουν ποικιλία και ζωντάνια στο λόγο.

Πλεονασμός: Είναι το σχήμα του λόγου, κατά το οποίο, για να εκφράσουμε κάτι, χρησιμοποιούμε επιπλέον λέξεις που έχουν το ίδιο νόημα. π.χ. τον είδα με τα μάτια μου.

Related Posts :